Ang Kaguruan ng Unibersidad

at ang Krisis ng Sambayanan

ni

Roland G. Simbulan

Propesor at Rehente ng Kaguruan,

Board of Regents, Unibersidad ng Pilipinas

(Talumpati sa Forum ng kaguruan at administrative staff ng U.P. Mindanao, Davao City, March 30, 2006)

     Nang ako'y nagsimulang umupo bilang Faculty Regent nitong taon, lubos akong di-mapakali at nanibago sa mga komunikasyon dumarating sa akin. Sa mga sulat, "Honorable" ang tawag sa akin. Wari ba'y hindi "Honorable" ang mga taong walang nakakabit na ganitong titulo sa kanilang mga pangalan. At hindi rin talaga ako mapalagay sa titulong Regent na ating minana noong panahon pa na kolonyal na pamamalakad ng Governor General ng Amerika sa Pilipinas.  

Ayon sa diksyunaryong Webster, ang "regent" ay "ang gumaganap ng tungkulin habang ang hari ay wala pa sa sapat na gulang…."   Wala namang hari o reyna sa Pilipinas na ang kapangyarihan ay binatay sa "divine rights theory" ng Medieval era—o meron pa ba sa kasalukuyan? Hindi pa ba sapat sa gulang ang ating ginagalang na mga guro, REPS at kawani, na kailangang magkaroon tayo ng mga namumunong mga tinaguriang "Rehente" sa pinakamataas na pulutong ng Unibersidad?

     Lubos kong ikinatutuwa at ikinakarangal ang makasama kayong lahat sa pagtitipon-tipong ito sa ating Unibersidad. Nais ko pong gamitin ang pagkakataong ito upang maipaliwanag ang aking hangarin para sa ating kaguruan sa partikular, at para sa ating pamantasan sa kabuuan.   Layunin kong bigkisin ang ating kolektibong adhikain sa harap ng mga suliranin ng ating Pamantasan, at sa harap din ng rumaragasang pampulitikal at pangkabuhayang krisis ng ating bansa.

Ang Pambansang Kalagayan at Krisis Pulitika

     Sa mga nakaraang buwan, naging saksi ang bayan sa nakakalulang paglalantad ng iba't ibang kaso at eskandalo sa pamahalaan.   Isang buwan na rin ang nakalipas mula nang magdeklara si Gloria Macapagal-Arroyo ng state of national emergency sa bisa ng Proclamation No. 1017.   Sa loob ng isang linggo at matapos bawiin ang deklarasyon, tahasan ang paglabag sa mga batayang karapatan ng mamamayan.   

     Hindi na kinikilala ang karapatan sa malayang pagtitipon.   Marahas na binubuwag ang mga rali at iba pang porma ng protesta.  

     Sinusupil ang kalayaan sa pamamahayag.   Ni-raid ng PNP-Criminal Investigation and Detection Group(CIDG) ang opisina ng Daily Tribune.  Ipinasara ang Ngayon Na, Bayan! radio program, isang award-winning program ng DZRJ.  Nagpapatupad ng censorship sa broadcast media .  Minamanmanan ang mga TV stations at isinasailalim sa surveillance ang ilang mamamahayag.

     Sinampahan ng mga inimbentong kaso ng rebelyon at inciting to sedition ang mga kritiko ni Arroyo.   Iligal na inaresto at ikinulong si Anakpawis Representative Crispin "Ka Bel" Beltran.   Tinangka rin nilang arestuhin ang ibang progresibong kinatawan ng party-list na sina Bayan Muna Representatives Satur Ocampo, Teddy Casino, Joel Virador, Anakpawis Representative Rafael Mariano at Gabriela Women's Party Representative Liza Maza.

     Nililinlang ng pamahalaan ang publiko.   Nariyang maglabas ng video documentary at magpasulpot ng testigong mala-"Makapili" para paniwalain ang taumbayan sa diumano'y planong kudeta ng mga komunista at rebeldeng sundalo.   Ilang ulit nilabag ang karapatan ng mga akusado.  Hindi pa man napapatunayang nagkasala, ipinapain na sa kapahamakan ang mga inaakusahang nagplano raw ng kudeta.

     Pilit na inuugnay ng pamahalaan at militar o kapulisan ang mga legal na organisasyon sa mga armadong grupo.    Ito ang batayan sa kaliwa't kanang mga kasong isinasampa laban sa mga kritiko ng administrasyon.  Sa mata ng pamahalaan, mga terorista o kaaway ng estado ang lahat ng kritikong kumakalaban kay Arroyo.    Ginagamit na lisensya ang ganitong pagbabansag para labagin ang karapatang pantao. 

     Ayon sa mga human rights organizations, 35 na ang pinaslang mula lamang Enero hanggang Marso 27 ng taong ito.   Noong 2005, aabot sa 160 ang pinatay. Simula nang maluklok si Arroyo noong 2001, mahigit 400 na ang naging biktima ng extrajudicial killings.   Kasama sa mga biktima ay mga titser: sina Napoleon Pornasdoro ng Quezon National High School sa Lucena City; Vitoria Samonte, presidente ng Andres Soriano College Employees Union sa Bislig City; at si Leima Fortu, public school teacher sa Suqui Elementary School, Calapan, Mindoro Oriental.   Pati mga kabataang estudyante ay walang-awang pinapatay din, tulad ni Cris Hugo, isang 20 anyos na lider-mag-aaral sa Bikol.

      Malinaw ang pakay ng mga ito ay mapalakas ng kapangyarihan at mapatagal ang sarili sa poder upang mapanatili ang kasalukuyang istruktura kung saan naghahari ang mga elitista at oligarkiya sa ating lipunan. Gumagamit na ng dahas ang naghihingalong administrasyon dahil desperado itong manatili sa puwesto.   Sa mga pinakahuling sarbey, malinaw na isinusuka na si Arroyo ng 65 porsyento ng taumbayan.  Pulos buladas lang ang mga pangakong pag-unlad sa kabuhayan ng mamamayan.   Ayon sa estadistika ng National Statistics Office (NSO), 2.8 milyon na ang walang trabaho.  Maliit pa ito kumpara sa aktuwal na bilang ng walang hanapbuhay.   Dahil sa Reformed Value Added Tax (RVAT) Law, P665.01 na ang daily cost of living sa National Capital Region, doble ng minimum wage.   Hindi naman malasap ng mga empleyado ang dagdag na umento.   

     Ang krisis sa ekonomiya ay nagpapatuloy.   Pati tayo na nasa U.P. ay nararamdaman ang krisis sa kabuhayan. Lumingon lamang tayo sa ating paligid at mapupuna nating lumalala ang krisis sa pang-araw-araw na buhay, pamumuhay at kabuhayan ng milyun-milyong Pilipino.  

     Itinutulak ng kahirapan at kagutuman ang mamamayan upang patuloy na magprotesta.   Patuloy ang krisis sa ating bansa dahil hindi hinaharap ng administrasyon ang mga seryosong isyu tulad ng pandaraya sa eleksyon, malawakang korupsyon, paglabag sa karapatang pantao at iba pang krimen.

     Kailangan nating mga kaguruan, kasama ang ating mga istap at mag-aaral, na patuloy na labanan ang panunupil at pandarahas sapagkat nanganganib din dito ang ating kalayaang akademiko at kalayaang magpahayag sa Pamantasan.   Kung hindi tayo naging mapagbantay, malamang ay hindi agad binawi ni Arroyo ang PP 1017.   Kung hindi agad tayo kumilos at lumaban, malamang na bumaling na ang administrasyon sa hayag na diktadurya o martial law.

     Ang mga kalagayang ito ang nagtutulak sa mga mamamayan, mga organisasyon at pormasyong pulitikal upang mag-usap at suriin ang kasalukuyang kaganapan sa bansa at talakayin ang pagsusulong ng mga alternatibo hinggil sa usapin ng pamamahala at pakikilahok.

Samantala, meron ding mga ideyalistikong mga miyembro ng Sandatahang Lakas na sawang-sawa na rin sa korupsyon ng kanilang mga heneral at sa pakikialam ng mga pulitikong nasa administrasyon, sa propesyonal na sandatahang lakas. Panahon na upang magsulong ng isang plataporma ng pamamahala at pakikilahok at programa ng pagkilos na magsisilbing altenatibo sa kasalukuyang pamamahala at maglalatag ng direksyon tungo sa makabuluhang pagbabago.  

Alternatibo ng Mamamayan

     Mahalagang batayan ng pagbibigkis ay ang paglalantad at pagtutol sa globalisasyong neo-liberal, na nakabatay sa mga prinsipyo ng pambansang patrimonyo at soberaniya.   Dapat din itakwil ang elitistang paghahari, digmaan at militarismo na ginagamit sa pagsusulong ng elitistang interes at programa sa pandaigdigan at pambansang larangan. Merong mga inisyatiba ngayon upang ipilit ang mga probisyong maka-globalisasyong neo-liberal sa pamamagitan ng Charter Change o Cha-cha, kasama na ang mga pulitikal na repormang pinaglalaruan ng mga makikitid na interes ng mga oportunistang mga opisyal sa pambansa at lokal na pamahalaan.    Dapat ding ipalaganap ang prinsipyo ng demokratikong talakayan at tunggalian habang sumusunod ito sa demokratikong pamamahala at pakikilahok.

     Dapat nating buksan ang malawak na pagkakaisang ito sa mga indibidwal at sa lahat ng anyo ng samahan katulad ng mga organisasyong masa, NGO, pormasyong pulitikal, partidong elektoral, kilusang panlipunan at mga koalisyon. Ang mga lider nito ay dapat napanday sa pakikibaka, sa kanilang kasaysayan at rekord sa paglahok at pamumuno sa mga pakikibaka ng mamamayan, at sa gawain at programang nagsisilbi sa interes ng ordinaryong Pilipino. Dapat din silang maging handa sa pagtataguyod ng alternatibong plataporma at programa ng mamamayan na hindi na paghaharian ng mga trapo at oligarkiya.

Ang Papel at Tungkulin ng Kaguruan ng Pamantasan

      Tayong mga guro at iskolar ay may malaking papel sa paglatag ng isang makabayan at maka-Pilipinong programa na maglalaman ng alternatibong direksyon na dapat ipalaganap bilang bahagi ng pagmumulat sa mamamayan. Hindi sapat ang pagpuna sa mga nagaganap sa ating bayan kung wala tayong mga alternatibong inihahayag upang itayo ang mas matiwasay na pamumuno.

      Ngunit, dapat munang tumulong din ang mga kaguruan ng University of the Philippines System sa   mga direksyon tungo sa pagkakaisa ng progresibong hanay ng oposisyon na nagkahati-hati noong 1990s. Kinikilala at nirerespeto ang ating mga guro at REPS hindi lamang sa ating Pamantasan, kundi lalo na sa komunidad sa labas ng U.P.  Rekisito ito upang lalong pagkaisahin ang mas malawak na oposisyon ng bansa na magiging susi sa tunay na pagbabago sa ating lipunan.

Unyonismo sa Unibersidad ng Pilipinas

     Ang U.P. System Academic Union ay samahan ng mga guro at REPS sa Pamantasan.   Ito ang kumakatawan sa mga 3,644 guro at 1,197 REPS.   Ang tanging hangarin ay kamtin ang pang-akademiko at pang-ekonomiyang karapatan at kagalingan ng mga miyembro nito.    Sa mga non-academic sector naman, nariyan ang 9,184 kawani na kasama ang mga nasa PGH (2004 UPS Budget Office-Planning Services Division). Ang non-academic sector naman ay organisado sa All U.P. Workers Union, na kasalukuyang may Collective Negotiating Agreement sa U.P. System administration.

     Kinakailangan pa ng akademikong union na umugat at magpalakas pa sa mga departamento, kolehiyo at antas ng Constituent University bilang batayan ng pagbubuo ng malakas na pambansang pamunuan na nagmula sa rank and file, at upang pormal na kilanlin ng administrasyon. Makulay, matingkad at mahaba ang karanasan ng U.P. sa pag-oorganisa ng mga propesor at REPS—mula sa Samahan ng Guro sa Pamantasan (SAGUPA), Katipunan ng Mga Gurong Makabayan (KAGUMA), at Samahan ng Makabayang Siyentipiko (SMS), noong 1970s; ang   U.P. Faculty Club, Samahan ng mga Guro sa Ikauunlad ng Pamantasan(SAGIP), Association of Faculty, Research and Extension Employees of U.P.(A FREE UP) at ang United Teachers and Employees of U.P. System (UNITE-UP) noong 1980s.   Sa kasalukuyan, bukod sa U.P. System Academic Union, nariyan din ang Congress of Teachers for Nationalism and Democracy (CONTEND) sa U.P. Diliman.   

     Pinapatunayan pa rin ng ating mga karanasan sa labas at loob ng Pamantasan na nasa kamay pa rin ng nagkakaisang kaguruan ang pagpasya sa magiging direksyon at pagsagip sa ating Pamantasan sa patuloy na lumalaganap na komersyalisasyon nito.   Nakakabahala ang ilang mga patakaran at programa ng Unibersidad na maka-liberalisasyon at pribatisasyon ang balangkas tulad ng balak na pribatisasyon ng U.P. Printing Press, Campus Maintenance Office at ang nalalabing University Food Service sa Vinzons Hall. Hindi malayo na pati ang mga nalalabi pang mga tinataguriang "non-academic units" ay isasara kung hindi ito kumikita batay sa balangkas ng "return on investment" at ililipat sa kamay ng mga "anti-labor na contractualized private agencies" o di kaya mga pribadong concessionaires.

      Isang mahalagang salik sa ganap na maaari nating anihing tagumpay ay ang pagkakaroon ng pagbabago sa rebisyon ng U.P . Charter. Dito ay maaari nating ilaban ang mga probisyon na magbabadya ng mga mahahalagang pagbabago sa direksyon ng ating institusyon sa mga maseselang isyu tulad ng komersyalisasyon, liberalisasyon at pribatisasyon ng ating Unibersidad.   Ang U.P. Charter ay dapat tumungo sa institusyonalisasyon at pagpapatingkad ng demokratisasyon sa pamamahala ng Unibersidad, hindi ang komersyalisasyon nito.  

     Nais ko rin bigyan pansin ang kritikal na kalagayan ng ating mga nakababatang "junior" faculty at REPS. Kritikal sa junior faculty ang "Up-or- Out Rule" at ang "Tenure-or-Out Rule". Matagal ko nang pinagninilay-nilayan ang bagay na ito sa 24 kong taon na nagtuturo sa U.P.  Ang Tenure or Out Rule ay isang administratibong bangungot sa marami nating mga departamento, lalo na kung wala tayong mahanap na mga kapalit na may malawak na karanasan sa pagtuturo. Kadalasan, ang administrador ay napipilitang kumuha ng bagong graduate at muli silang magsisimula sa 0 sa "faculty development."   Hindi ko maunawaan kung bakit natin dapat ipilit ang limitadong panahon sa isang non-tenured na guro, lalo na sa mga magagaling nating mga guro na malaking kawalan sa Unibersidad kung sila ay tatanggalin kung kulang sa "refereed publications."   Di ba natin maaaring bigyan ng karagdagang pribilehiyo at incentives ang pagiging tenured para maging isang boluntaryo at balidong layunin ito ng ating mga guro?   Marami sa sinasabing 400 faculty na nawala sa U.P. sa nakaraang 5 taon ay di lamang dahil sa boluntaryong pag-alis kundi dahil din sa pagtanggal sa kanila alinsunod sa patakarang tenureship.

     Sa hanay naman ng ating REPS, marami sa kanila ang matataas ang kuwalipikasyon lalo na sa U.P. Los Baños at Diliman kung saan kasing-kalibre sila ng ating mga faculty, ngunit ang mga benepisyo at pribilehiyo nila ay malayo sa tinatanggap na biyaya ng ating teaching staff. Panahon na rin para ayusin ang mga items ng mga REPS na sa katunayan ay gumagawa ng trabaho ng ating admin personnel.

Mga Panawagan at Tungkulin Natin sa Unibersidad

     Mahalaga ang edukasyon dahil itinatakda nito ang pag-unlad ng isang lipunan.  

     Tungkulin ng gobyerno na kilalanin ang karapatan ng mamamayan na magkaroon ng isang edukasyon sa lahat ng antas na walang pagtatangi sa edad, relihiyon, seksuwalidad at katayuan sa lipunan.  

     Ang edukasyon ay dapat na naglalaman ng paglilingkod sa mamamayan, at pagmamalasakit sa kapus-palad at maralita, habang itinatakwil ang pagkokontrol ng dayuhan sa soberanya ng bansa.  

     Itinataguyod rin nito ang maka-Pilipino, siyentipikong pananaw at kritikal na pagsusuri sa kalagayang lipunan.   Hinihikayat nito ang mamamayan na maging malikhain at malaya mula sa mga haka-haka at ideyal na paniniwalang nagpapabansot sa pag-unlad ng kaisipan.

     Higit sa lahat, ang edukasyong Pilipino ay dapat na naglalaman ng buhay, damdamin, kaugalian at aspirasyon ng mamamayan na magtayo ng isang tunay na malaya at maunlad na lipunan.

     Ating inaasahan na ang tanyag na Unibersidad na ito -- na kilala rin sa kanyang kahusayang pang-akademiko, nasyonalismo at pagmamalasakit sa kapus-palad at maralita -- ay makagagabay sa paghubog ng mga lider at Pilipino sa anumang larangan na magtataglay ng maalab na pagmamahal sa bayan. Kasama na rin dito ang dedikasyon na magsilbi sa pambansang interes at may mataas na antas ng propesyonalismo at integridad.

     Hindi natin susuportahan ang mga panukalang lumalabag, tumataliwas, bumabangga, kumokontra, at yumuyurak sa kapakanan at karapatan ng mga guro, kawani at mag-aaral.

     Sinisikap kong uriin at suriin nang makalawa hanggang makasiyam na ulit ang layon, dama at damdamin, katwiran at katarungan ng mga panukalang patakaran na inihaharap para sa pagsangguni ng Board of Regents.   Dinidinig ko ang pagpapayo ng lahat, mga kasundo at ng mga hindi man sa loob at labas ng Pamantasan.  Isinasaalang-alang kong sa ating mga malayang palitan ng pagkukuro at paninindigan sa ating mga talakayan ay mahahanap natin ang katotohanan at pinakamabisang mungkahi.

     Ito ang patakaran sa Pamantasan na humihingi ng katuparan, makatao at makabayan para sa isang malaya, maunlad at mabiyayang buhay, pamumuhay at kabuhayan.

     Responsibilidad ng pamunuan na iadya ang Pamantasan sa hamon ng kasalukuyan at darating pang panahon .   Dahil dito, hindi matatawaran ang kahalagahan ng masinop na pag-aaral hinggil sa maaaring direksyon ng U.P. lalo na't dalawang taon na lamang ang U.P. Centennial sa 2008. Kaugnay nito, nais ko sanang hingin sa ating kaguruan na magkaisa ng layunin sa usaping ito ng UP Charter.   Hingin natin na sa lalong madaling panahon ay magsagawa na ng karampatang hakbang na maipasa na ng Kongreso ang U.P. Charter bilang preparasyon sa 2008, ang Sentenyal ng Unibersidad ng Pilipinas.  

     Ngunit kinakailangan na bantayan natin ang mga probisyon nito upang mapalakas ang mga probisyon na lalong magpapalakas sa awtonomiya, demokratisasyon at integridad ng ating Unibersidad. Ang ating eksempsyon sa Salary Standardization Law o SSL, at eksempsyon din sa pagpataw ng mga malalaking buwis, at pleksibilidad ng Pamantasan na lalong palakihin ang pondo nito sa pamamagitan ng ating pagiging "Premier University" ng bansa ay nakasalalay dito.   Ako'y nangangamba na kung hindi natin pagkakaisahin ang ating perspektiba at asta hinggil sa usaping ito, malamang hindi pa rin makakalusot ang pagpasa ng bagong U.P. Charter sa Kongreso. Nais kong tumulong bilang isang Rehente ng Kaguruan upang mapagkaisa ang perspektiba ng administrasyon, kaguruan, kawani at mag-aaral sa usaping ito.

     Mga kapwa guro, sa mga REPS, kawani at mag-aaral ng ating mahal na Pamantasan:   Masdan natin ang ating kalagayan sa loob at labas ng Pamantasan.   Ang krisis na sa atin ngayon ay nagpapahirap, ay isa ring pagkakataon para magkaroon ng repleksyon at pagtatasa sa ating mga hanay upang ating tuklasin ang ating likas na kakayahan.   Malinaw na isang pangunahing layunin natin ngayon ay ang ikawing ang mga isyu ng Pamantasan sa mga nagaganap sa ating lipunan. Hindi hiwalay ang mga isyu ng Pamantasan sa patuloy na krisis ng sambayanan.    Kasama sa layunin natin ay kumalas sa ganitong kalagayan ng bansa.

     Nasa ating sariling lakas ang tunay na katiwasayan at pag-unlad.   Sa mga panahong ito ng matinding pagsubok ng kasaysayan, higit na kailangan ang ambag ng Pamantasan sa paglutas ng ating malalang pampulitika at pangkabuhayang krisis sa bansa.   Kailangan nating magkaisa bilang unibersidad, magtulungan tayo upang makapag-ambag sa adhikain ng mamamayan at sambayanan upang makaahon sa kahirapan na dulot ng elitista at oligarkiyang kontrol ng lipunan. Nasa ating mga kamay ang pag-ahon.   Nasa ating pagkakaisa ang dangal ng Unibersidad at ng bayan. Higit sa lahat ipaglaban po natin ang malayang kinabukasan ng ating tanyag na Pamantasan.

      Huwag sana nating ipagpalit ang pambansang karangalan sa kuwarta tulad ng ginagawa ng ilang mga propesor na nagbebenta ng kanilang talino at prestihiyo upang idepensa ang bulok at korap na sistema at nagpapagamit sa mga trapo para sa mga hungkag na mungkahi tulad ng Charter Change.

     Hindi magtatagumpay ang mga nagtatangka na durugin ang mga kilusan ng ating magsasaka, manggagawa at mas malawak na kilusang ng mamamayan.   Nasa ubod ng mga kilusang ito ang laksa-laksang mamamayang galit, gutom at lumalaban.

     Paano pipigilin ang papalakas na represyon?   Mapapangalagaan lamang natin ang ating kalayaan kung magiging mapagmatyag tayo sa mga kaganapan.   Tapos na ang panahon ng pagbubulag-bulagan. Kailangan tayong manindigan para sa kalayaan.

     I-transporma natin an ating mga klasrum bilang mga institusyon para sa katotohanan at katarungang panlipunan.

     Ilantad natin ang mga panlilinlang na nagaganap sa ating mga silid-aralan at ipalaganap natin ang mga ikinukubling katotohanan sa likod ng mga pangyayaring kasuklam-suklam.  

     Pukawin natin ang mga kapwa guro, empleyado at mga mag-aaral sa pamamagitan ng mga mapanlikahang anyo ng protesta.

     Pagtibayin natin ang pagkakaisa sa hanay nating mga kaguruan, pagtibayin ang pagkakaisa sa iba pang mga sektor ng   Pamantasan, at pagtibayin ang pagkakaisa ng Pamantasan sa sambayanang Pilipino.  

     Tulad ng sinabi ni dating U.P. President Rafael Palma:

          "UP is a state institution,

              It is of the people

              And for the People."

     Marami pong salamat.